Hoofdpijnklachten

  • Heb je hoofdpijn waar je geen weg mee kan?
  • Hoofdpijn na een lange werkdag?
  • Volgen hoofdpijnaanvallen elkaar steeds sneller op en weet je niet waarom?
  • Heb je migraine maar ook nekpijn?
  • Heb je hoofdpijn na het slapen?

Wat is hoofdpijn?

Hoofdpijn is een verzamelnaam voor alle pijnen die we voelen vanaf ons achterhoofd tot aan ons voorhoofd. Deze klachten kunnen gepaard gaan met nekpijn, schouderpijn, duizeligheid, misselijkheid en zelf licht- of audioschuwheid. Sommige personen ervaren hoofdpijn en nekpijn bij het opstaan, terwijl andere deze ervaren na een lange dag werken achter een computer. Binnen de manuele therapie is er een gespecialiseerde tak die zich bezighoudt met het onderzoeken en behandelen van hoofdpijn, duizeligheid en tinnitusklachten.

De afgelopen jaren heeft er een forse vooruitgang plaatsgevonden in enerzijds het vaststellen van verschillende soorten hoofdpijn als anderzijds het behandelen ervan. Drie veelvoorkomende types hoofdpijnvormen die behandeld kunnen worden door de manuele therapeut zijn migraine, spanningshoofdpijn en cervicogene hoofdpijn.

Hoe vaak komt hoofdpijn voor?

Hoofdpijn is een zeer frequent voorkomende klacht, met wereldwijd een gemiddelde jaarprevalentie rond de 50% en is daarmee ook de meest voorkomende neurologische aandoening.

Doordat deze klacht het vaakst voorkomt in de meest productieve levensfase is de impact van hoofdpijn op de levenskwaliteit significant.

Vinding et al. (2007) Siberstein (2004) Stovner et al. (2007)

Prevalentie wereldwijd

Jaarlijks Levenslang
Hoofdpijn 47% 66%
migraine 10% 14%
Chronische hoofdpijn 3% 2,9%
spanningshoofdpijn 38% 46%

Wat is het verschil tussen migraine, spanningshoofdpijn en cervicogene hoofdpijn?

Hoofdpijn is, ondanks dat deze vaak voorkomt, een eerder vage klacht. Echter kunnen we zoals eerder aangehaald een onderscheid maken tussen enkele verschillende types. In de volgende paragraaf worden kort vier vaak voorkomende types hoofdpijn besproken.

Migraine

Migraine is een neurovasculaire aandoening. Dit houdt in dat de oorzaak van de migraine in de hersenen liggen.

Kenmerken van migraine:

  • Hoofdpijnklachten zijn altijd éénzijdig en kan wisselend links of rechts voorkomen
  • Pulserende hoofdpijn dat verergerd bij fysieke activiteit
  • Lichtschuw en misselijkheid
  • Bestaat uit verschillende fases
    • Prodrome fase: gapen, nekpijn, allemaal tekenen dat een ontlading zich aan het ontwikkelen is in de hersenen. Fase Waarin je wordt gewaarschuwd om aanvalsmedicatie te nemen
    • Aura: 20% van mensen ervaren tintelingen in gelaat of arm of lichaamshelft
    • Hoofdpijnfase: 6-12 uur hoofdpijn met hoge intensiteit
    • Postdrome fase: geen hoofdpijn maar lusteloos. Kan een dag duren

Spanningshoofdpijn

Spanningshoofdpijn is een veel voorkomende type hoofdpijn binnen de westerse samenleving. Het typeert zich door het opkomen van hoofdpijn net na een drukke periode, bijvoorbeeld na een drukke werkdag of op het einde van de week na een drukke week.

Deze type hoofdpijn is te wijten aan een verhoogde spierspanning van de nek- en schoudermusculatuur.

kenmerken:

  • Bandvormige drukkende hoofdpijn dat niet pulserend is van matige intensiteit
  • Kan sporadisch of frequent aanwezig zijn
  • Geen misselijkheid of duizeligheid
  • Wordt niet verergerd door fysieke activiteit

Cervicogene hoofdpijn

De letterlijke vertaling is “hoofdpijn door de nek”. Deze type hoofdpijn gaat gepaard met nekklachten waarbij de nek de oorzaak is van de hoofdpijnklachten. Uit onderzoek blijkt dat >60% van hoofdpijnlijders ook klachten hebben in de nekregio. Deze vorm van hoofdpijn komt veel voor na trauma (val of accident) in de voorgeschiedenis.

kenmerken:

  • Hoofdpijn dat samengaat met nekpijn
  • Als de nekpijn verbeterd, verbeteren de hoofdpijnklachten
  • Hoofdpijn is éénzijdig en telkens dezelfde zijde
  • Schietende pijn vertrekkend van achterhoofd tot net boven ogen

Medication overuse hoofdpijn

Deze type hoofdpijn is een middelen geïnduceerde hoofdpijn. deze kunnen we krijgen wanneer

  • Paracetamol NSAID 15 dagen per maand en meerdere doseringen per dag
  • Triptanen ( medicatie tegen migraine) gebruik meer 10 dagen per maand
  • Overmatig gebruik van cafeïne meer 5 doseringen per dag

Meerdere hoofdpijn vormen

  • Je kan tot drie vormen van hoofdpijn hebben
  • Tijdens het vraaggesprek worden alle kenmerken doorgenomen met patient en meestal herkend patient ook de verschillende vormen van hoofdpijn
  • Zo komt migraine vaak voor met een soort van spanningshoofdpijn

Behandeling

Patiënten met hoofdpijn zoeken hun toevlucht in uiteenlopende behandelingen die meestal bestaan uit medicatie, kinesitherapie, stressmanagement of accupuntuur. Er is echter geen sterk bewijs dat deze behandelingen op zichzelf effectief zijn. We weten dat bij hoofdpijnklachten, welke vorm dan ook, de behandeling per patiënt verschillend is. Het is dan ook aan te raden dat hoofdpijn multimodaal behandeld wordt. Recent onderzoek toont aan dat manuele therapie bovenop de conventionele behandeling een goede toevoeging is met bewezen effectiviteit.

Manueel therapeutische aanpak tegen hoofdpijnklachten.

Binnen de manuele therapie is er een tak die zich bezig houdt met het onderzoek & behandeling van hoofdpijn, duizeligheid en tinnitus klachten.Over de laatste paar jaren is er een forse evolutie geweest in enerzijds het vaststelen van verschillende soorten hoofdpijn en het behandelen ervan.

Bij manuele therapie is het de rationale dat nekpijn vaak aanwezig is bij mensen met hoofdpijn ( > 60%) en geassocieerd is met peri-craniale gevoeligheid bij volwassenen met migraine of spanningshoofdpijn. Ook weten we dat een foute stand van het hoofd t.o.v. het lichaam en een verminderde kracht van de diepe nekmusculatuur een grote rol spelen bij het onderhouden van hoofdpijnklachten.

Manuele therapie kan leiden tot een afname van frequentie en invloed van hoofdpijnklachten op activiteiten en participatie zowel op korte termijn als na 26 weken (Castien et al. 2011). Daarbovenop is het aangetoond dat oefentherapie gericht op de diepe nekmusculatuur zinvol lijkt.

De hoofdpijnbehandeling bij de manuele therapeut bestaat uit het achterhalen van de hoofdpijntype, stoornissen zoeken in de nek/schouderregio die gerelateerd kunnen zijn aan de hoofdpijnklachten. Informatie verschaffen wat mogelijke triggers zijn voor het ontwikkelen van hoofdpijn en vervolgens een individueel therapie traject stippelen. Dit wordt gedaan d.m.v. een uitgebreid vraaggesprek en fysiek onderzoek.

De conclusie is dat hoofdpijn-behandelingen multimodaal moeten zijn. Manuele therapie heeft een bewezen effectiviteit maar zal altijd optimaal zijn in combinatie met andere therapie. De manueel therapeut kan indien nodig de patiënt doorverwijzen naar de juiste gezondheidsmedewerker.

Bronnen

René Castien, D.A.W.N. van der windt: Effectiviteit van manuele therapie bij chronische spierspanningshoofdpijn.  2011. Huisarts Wet 4(5): 244-7.
Stovner Li, Hagen K: The global burden of headache: a documentation of headache prevalence and disability worldwide. Cephalalgia 2007; 27(3): 193-210. Review.
Silberstein SD. Migraine. Lancet. 2004; 363(9406): 381-91. Review
Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS). The International Classification of Headache Disroders, 3th edition (Beta version). Cephalalgia. 2013; 33(9): 629-808. dog:10.1177/0333102413485658.